Przebudź się jesteś wolny - dyskusja w Klubie Pod Jaszczurami

W niedzielę 8 listopada w Klubie Pod Jaszczurami odbył się panel dyskusyjny "Przebudź się, jesteś wolny!". W spotkaniu udział wzięli Elżbieta Moczarska, Anna Machcewicz, Stefan Wilkanowicz, ks. Adam Boniecki, Roman Honet, moderatorem spotkania był Dariusz Bohatkiewicz. Tematem spotkania była pamięć o wojnie oraz problem kształtowania  tożsamości młodego człowieka w kontekście wydarzeń z przeszłości.

Elżbieta Moczarska opowiedziała o swojej prywatnej pamięci i o tym, jak niezwykłe były losy jej rodziców w trakcie II wojny światowej i w okresie powojennym. Mówiła o rodzinnych opowieściach, które formowały jej dziecięcą wyobraźnię o przeszłości i o wojnie. Z kolei Anna Machcewicz opowiedziała o drodze jaką przeszła pisząc biografię Kazimierza Moczarskiego. Sformułowała też sąd, iż interesować się historią i promować takie zainteresowanie jest naszą powinnością, bo posiadamy dług u przeszłych pokoleń, które wywalczyły naszą wolność i ten dług możemy spłacić właśnie naszą pamięcią.

Zapytany o to, jak zainteresować młodzież historią, Ks. Adam Boniecki, stwierdził, że potrzeba poznania historii przodków jest naturalną potrzebą "człowieka średnio-inteligentnego, a nie zainteresowani pewnie i tak się nią nie zainteresują". Ważne jest natomiast by badania nad historią nadal trwały, szczególnie - by odkrywać te wymiary historii, o których wolelibyśmy raczej zapomnieć (wspominał m.in. o tragicznej sytuacji powojennej na Warmii i Mazurach). Zdaniem księdza tym co najlepiej pomoże przetrwać pamięci o historii są wielkie postaci, które niosą ze sobą symboliczny ładunek dziejów.

Przedstawiciel młodego pokolenia, poeta Roman Honet, również podkreślał istotę pamięci o przodkach. Zwrócił też uwagę na odmitologizowanie naszej przeszłości i przyjrzenie się jej w szerszym kontekście.

Stefan Wilkanowicz postulował, by młodzież była uczona historii przez młodzież. W jego opinii jedynie taki przekaz ma szansę dotrzeć do młodego pokolenia. W swoich rozważaniach przytoczył rezultaty prowadzonego przez Fundację Kultury Chrześcijańskiej ZNAK projektu "Młodzi o przeszłości i przyszłości" i jego  kontynuacji w ramach projektu "3 pytania". Zaznaczył jak ogromną rolę w kształtowaniu pamięci o przeszłości mają nie tylko wychowawcy ale i wychowankowie.

Konkluzje ze spotkania są różne, najważniejsze wydaje się by podtrzymywać pamięć o przeszłości jednocześnie starając się ją odmitologizować i ująć w szersze ramy, nie tylko jako "arkadii" bez czarnych kart. Starając się nam przypomnieć przeszłość, paneliści przypomnieli indywidualne historie prostych ludzi, ich dramaty, radości i bohaterstwo w czynach najprostszych. Chcąc by pamięć trwała trzeba dbać by nasze dziedzictwo było i prawdziwe i głęboko sięgało w nas jako społeczeństwo, zarówno w kontekście historycznym jak i w naszej codzienności. Należy dbać o dialog o historii, który rozwija się przecież w sytuacji różnicy poglądów, inaczej zamiera w formie "przyklepanej" historii, o której pamięta się "od święta".